Peru–Çin serbest ticaret anlaşması güncellemesi 1 Kasım 2026'da yürürlüğe giriyor: ithalatçılar için neler değişiyor?

Değişmeyenler: gümrük vergisi oranları

Protokol; menşe kuralları, gümrük işlemleri ve ticaretin kolaylaştırılması, hizmet ticareti, yatırım ve fikri mülkiyet bölümlerini yenileriyle değiştiriyor; sağlık ve bitki sağlığı önlemleri ile iş insanlarının geçici girişine ilişkin bölümlerde değişiklik yapıyor; elektronik ticaret, rekabet, standartlar ve uygunluk değerlendirmesinde iş birliği, küresel tedarik zincirleri ile çevre ve ticaret konularında yeni bölümler ekliyor. Peru'da tarife cetvellerinde planlanan son indirimler 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi; protokol bu cetvellerde değişiklik yapmıyor. Dolayısıyla her ürün için tercihli oran aynı kalıyor.

Tercihli orandan yararlanmak için yine menşe ispatı gerekiyor: Çin'de yetkili bir kuruluş tarafından düzenlenen menşe şahadetnamesi veya küçük sevkiyatlar için ihracatçı ya da üretici tarafından hazırlanan menşe beyanı.

Menşe şahadetnamesi: neler yeni, neler aynı kalıyor?

Daha önce olduğu gibi şahadetname, ihracattan önce veya ihracat sırasında düzenleniyor, İngilizce dolduruluyor ve düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl geçerli oluyor. İstisnai durumlarda — örneğin bir hata nedeniyle ihracat sırasında düzenlenemediğinde — sonradan da düzenlenebiliyor. Yeni düzenlemeye göre, bu tür bir şahadetnamede "ISSUED RETROSPECTIVELY" ibaresi bulunması gerekiyor; bir şahadetname aynı veya yakın tarihlerde sevk edilen bir ya da birden fazla eşyayı kapsayabiliyor (eski metinde tek bir sevkiyattaki eşyalardan söz ediliyordu); ayrıca formun kendisi de yenileniyor.

Eski formda her şahadetname için en fazla 20 kaleme izin veriliyordu. Çin Ticaret Bakanlığına göre bu sınır kaldırılıyor: yeni formun İngilizce ve İspanyolca metinlerinde üst sınır bulunmazken Çince metinde en fazla 50 kalemden söz ediliyor. Protokol, farklılık olması hâlinde İngilizce metnin esas alınacağını belirtiyor; ancak çok sayıda kalem içeren siparişler için Çin'deki belgeyi düzenleyen kuruluşla teyitleşin.

Bir başka yenilik de şu: eşyanın menşei konusunda şüphe yoksa şahadetnamedeki küçük yazım hataları veya diğer ithalat belgeleriyle arasındaki tutarsızlıklar, gerçekte ilgili eşyaya ait olan şahadetnamenin reddine neden olmayacak. Bununla birlikte gümrük idaresi yine de menşe doğrulaması başlatabilecek. Yeni metin ayrıca, diğer ülkeye önceden bildirilmemiş bir düzenleyici kuruluşun adını veya kaşesini taşıyan şahadetnamenin reddedileceğini açıkça belirtiyor.

Ürüne özgü menşe kuralları (Ek 3-A), Armonize Sistem'in 2022 sürümüne uyarlanmış durumda: ekte bu sürümle birlikte getirilen 8517.13 ve 8485.10 gibi kodlar kullanılıyor. Örneğin lityum iyon bataryalar (8507.60), en az %50 bölgesel katma değer oranıyla menşe kazanırken bilgisayarlar (84.71 pozisyonu), menşeli olmayan tüm malzemelerin başka bir pozisyonda sınıflandırılması koşuluyla menşe kazanıyor. Şahadetnamede altı haneli bir kod yer alıyor: bu kodun ithalat beyannamenizdeki kodun ilk altı hanesiyle eşleştiğini kontrol edin.

Eski kurallar kapsamında 1 Kasım 2026'dan önce düzenlenen şahadetnameler, geçerlilik süreleri boyunca kullanılmaya devam edebilecek. İki ülke ayrıca menşe verilerini elektronik ortamda paylaşacak; bu sistem işler hâle gelene kadar her ülke, düzenlediği şahadetnamelerin kontrol edilmesi için diğerine çevrim içi erişim sağlayacak.

Küçük sevkiyatlar: 600 ABD dolarına kadar menşe beyanı

Daha önce olduğu gibi, gümrük kıymeti 600 ABD dolarını (veya ithalatçı ülkenin belirlediği daha yüksek bir tutarı) aşmayan sevkiyatlarda şahadetname yerine menşe beyanı kullanılabiliyor. İhracatçı veya üretici, ticari faturaya eşlik eden ve kendi sicil veya vergi numarasını içeren ayrı bir basılı belge olarak bu beyanı imzalıyor. Beyan, tek bir ithalat beyannamesindeki en fazla 20 kalem eşyayı kapsıyor ve bir yıl geçerli oluyor. Eşiğin altında kalmak için daha büyük bir siparişin bir dizi küçük sevkiyata bölünmesi, tercihli uygulamanın reddedilmesine yol açabiliyor.

Üçüncü bir ülke üzerinden transit geçiş

Eşya, başka ülkelerden geçerken — aktarma veya üç aya kadar geçici depolama yapılsın ya da yapılmasın — bu ülkelerde gümrük gözetimi altında kaldığı ve yalnızca boşaltma, yeniden yükleme, yeniden ambalajlama veya iyi durumda kalmasını sağlayan işlemlerden geçtiği sürece menşe statüsünü koruyor. Peru gümrük idaresi, güzergâhın tamamını kapsayan taşıma belgelerini ve eşya yolda depolanmışsa transit ülkesinin gümrük belgelerini veya kabul ettiği başka belgeleri isteyebiliyor. Hong Kong'da depolanan eşya için 12 Ocak 2026'dan bu yana Hong Kong Gümrük İdaresi tarafından düzenlenen, eşyanın transit sırasında işlem görmediğini gösteren belge bu amaçla kanıt olarak kullanılabiliyor.

Şahadetname geç gelirse

Eşya şahadetname olmadan ithal edilirse ithalatçı, geçerli bir şahadetname ibraz ederek ithalat tarihinden itibaren bir yıl içinde fazla ödenen gümrük vergisinin iadesi için başvurabiliyor. Bu imkândan yalnızca ithalatçının, eşya gümrükten çekilmeden önce tercihli orana uygun olduğunu beyan etmiş olması hâlinde yararlanılabiliyor; bu beyan yoksa şahadetname sonradan ibraz edilse bile iade yapılmıyor.

Gümrük: 90 gün içinde ön karar

Yeni gümrük bölümü, gümrük idaresinin — Peru'da SUNAT'ın — ithalat öncesinde tarife sınıflandırması ve eşyanın menşeli olup olmadığı hakkında verdiği ön kararları koruyor ve her ikisi için tek bir süre belirliyor: gerekli tüm bilgilerin alınmasından itibaren 90 gün. Eski metinde menşe kararları için 150 gün öngörülüyordu. Gümrük idaresi, başvuru sahibinin kendi ülkesinde temsil edilmesini veya kayıtlı olmasını isteyebiliyor.

Eski metindeki, istisnalar saklı kalmak üzere eşyanın varışından itibaren 48 saat içinde gümrükten çekilmesine olanak tanıyan işlemlere ilişkin taahhüt yeni bölümde yer almıyor. Yeni bölüm, tüm koşullar karşılandığında eşyanın varıştan sonra mümkün olan en kısa sürede gümrükten çekilmesini sağlayan işlemler gerektiriyor ve yeterli teminat karşılığında vergiler kesin olarak belirlenmeden önce eşyanın gümrükten çekilmesi imkânını koruyor.

Bir sonraki sevkiyatınız için yapmanız gerekenler

İhracatçıdan — eşyayı sevk eden fabrika veya ticaret şirketinden — menşe şahadetnamesini sevkiyattan önce veya sevkiyat sırasında, İngilizce ve ithalat beyannamenizle eşleşen altı haneli bir kodla düzenletmesini isteyin. Eşya gümrükten çekilmeden önce ithalat beyannamesinde tercihli oran talebinde bulunun ve şahadetnamenin bir kopyası dâhil ithalat kayıtlarını en az üç yıl saklayın: yeni metin bunu ithalatçılar için açık bir yükümlülük hâline getiriyor. Eşya yolda aktarmaya tabi tutulursa veya depolanırsa güzergâhın tamamına ait taşıma belgelerini saklayın. Bir ürünün tarife kodu net değilse — örneğin dahili bilgisayarı olan etkileşimli bir panel söz konusuysa — büyük bir siparişten önce SUNAT'tan ön karar almayı değerlendirin. SUNAT'ın işlemlerinin ve Çin'deki belge düzenleyen kuruluşların sistemlerinin yeni metne uyarlanması biraz zaman alabilir: sevkiyattan önce ihracatçıya hangi şahadetname formunu kullanacağını sorun ve SUNAT'ın duyurularını kontrol edin.

Nasıl yardımcı oluyoruz?

Üretimden önce, ürününüz için menşe şahadetnamesi alınıp alınamayacağını ve belgede hangi kodun yer alacağını ihracatçıyla teyit ediyor, sevkiyattan önce de belgeleri eşyayla karşılaştırıyoruz. Peru'daki gümrük müşaviriniz eşyanın gümrük işlemlerini tamamlıyor; biz de ihtiyaç duyduğu belgeleri hazırlıyoruz.

Kaynaklar

Peru Dış Ticaret ve Turizm Bakanlığının acuerdoscomerciales.gob.pe adresinde yayımladığı Peru–Çin Serbest Ticaret Anlaşması Optimizasyon Protokolü ve ekleri (İlave 1: Ek 3-A ve 3-B ile birlikte yeni Bölüm 3, Menşe Kuralları ve Menşeye İlişkin Uygulama Usulleri; İlave 2: yeni Bölüm 4, Gümrük İşlemleri ve Ticaretin Kolaylaştırılması), anlaşmanın 2009 tarihli metni ve Hong Kong aktarma kolaylaştırma programına ilişkin sayfa; 012-2026-MINCETUR sayılı Yüksek Kararname (El Peruano, 27 Ekim 2026); Çin Ticaret Bakanlığı: 29 Ekim 2026 tarihli basın toplantısı ve 15 Kasım 2024'te yayımlanan protokole ilişkin açıklaması.